Cash Rules In India: ભારતમાં ઘણા લોકો ઘરેથી રોકડ રાખે છે, પરંતુ બહુ ઓછા લોકોને ખબર હોય છે કે રોકડ બાબતે આવકવેરા વિભાગના કડક નિયમો લાગુ પડે છે. જો તમારી પાસે વધુ રોકડ હોય અને તેનો યોગ્ય પુરાવો ન આપી શકો, તો સીધી નોટિસ, દંડ અને કાયદાકીય કાર્યવાહી સુધીની સ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે. તેથી 2026માં લાગુ પડતા Cash Rules In India સંબંધિત આ 7 મહત્વના નિયમો જાણવું દરેક નાગરિક માટે ખૂબ જરૂરી છે.
નિયમ 1: ઘરમાં રોકડ રાખવાની કોઈ નિશ્ચિત મર્યાદા નથી, પરંતુ પુરાવો ફરજિયાત
ભારતીય કાયદા મુજબ ઘરમાં કેટલી રોકડ રાખવી તેની કોઈ નિશ્ચિત લિમિટ નક્કી નથી. પરંતુ જો આવકવેરા વિભાગ તપાસ કરે અને તમે તે રોકડનો સ્ત્રોત સાબિત ન કરી શકો, તો તે રકમ ગેરકાયદેસર આવક ગણાઈ શકે છે. એટલે રોકડ રાખવી ગેરકાયદેસર નથી, પરંતુ તેનો પુરાવો હોવો અત્યંત જરૂરી છે.
નિયમ 2: આવક પ્રમાણે રોકડ હોવી જોઈએ
જો તમારી જાહેર કરેલી આવક ઓછી છે અને ઘરમાં ખૂબ મોટી રકમ મળી આવે, તો આવકવેરા વિભાગને શંકા થવી સ્વાભાવિક છે. આવક અને રોકડ વચ્ચે સંતુલન ન હોય તો સમસ્યા ઊભી થઈ શકે છે. ખાસ કરીને સેલરી વર્ગના લોકો માટે આ નિયમ વધુ મહત્વનો છે.
નિયમ 3: રોકડનો સ્ત્રોત સાબિત કરવો પડશે
ઘરમાં રહેલી રોકડનો સ્ત્રોત જેમ કે પગાર, વ્યવસાયની આવક, ખેતી આવક, જૂની બચત અથવા મિલકત વેચાણ જેવી માહિતી તમારે દસ્તાવેજો સાથે સાબિત કરવી પડે છે. પુરાવો ન આપી શકવામાં આવે તો આવકવેરા વિભાગ તેને અઘોષિત આવક માની શકે છે.
નિયમ 4: અઘોષિત રોકડ પર ભારે ટેક્સ અને દંડ
જો રોકડ અઘોષિત હોવાનું સાબિત થાય, તો તેના પર આવકવેરા સાથે ભારે પેનલ્ટી અને વ્યાજ વસૂલવામાં આવે છે. કેટલાક કેસમાં કુલ રકમનો મોટો હિસ્સો સરકાર જપ્ત પણ કરી શકે છે. આ કાર્યવાહી Income Tax Department દ્વારા કરવામાં આવે છે.
નિયમ 5: રોકડ લેવડદેવડ પર મર્યાદા
ભારતમાં મોટા લેવડદેવડ રોકડમાં કરવાની મંજૂરી નથી. ખાસ કરીને ખરીદી, વેચાણ અથવા ચુકવણીમાં રોકડ મર્યાદા ઓળંગવામાં આવે તો દંડ લાગુ પડી શકે છે. આ નિયમનો ભંગ કરવાથી તપાસનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
નિયમ 6: રેડ દરમિયાન રોકડ મળી આવે તો શું થાય
આવકવેરા રેડ દરમિયાન જો ઘરમાં મોટી રોકડ મળી આવે અને તેનો પુરાવો ન મળે, તો તે રકમ જપ્ત કરવામાં આવી શકે છે. બાદમાં તમારે નોટિસનો જવાબ આપવો પડે છે અને લાંબી કાયદાકીય પ્રક્રિયામાં ફસાવાની શક્યતા રહે છે.
નિયમ 7: બેંક અને ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન વધુ સુરક્ષિત
ઘરમાં વધારે રોકડ રાખવા કરતા બેંક ખાતા અને ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન વધુ સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે. બેંક મારફતે લેવડદેવડનો રેકોર્ડ સરળતાથી ઉપલબ્ધ રહે છે, જે આવકવેરાની તપાસ વખતે તમારી મદદ કરે છે.
Conclusion: ઘરમાં રોકડ રાખવી ગુનો નથી, પરંતુ તેનો યોગ્ય હિસાબ અને પુરાવો હોવો અત્યંત જરૂરી છે. આવકવેરાના આ 7 નિયમો સમજવાથી તમે અનાવશ્યક નોટિસ, દંડ અને મુશ્કેલીથી બચી શકો છો. 2026માં Cash Rules In India વધુ કડક રીતે લાગુ થઈ રહ્યા છે, તેથી સમયસર સાવચેતી રાખવી જ સમજદારી છે.
Disclaimer: આ લેખમાં આપવામાં આવેલી માહિતી સામાન્ય જાણકારી માટે છે. આવકવેરા સંબંધિત નિયમો અને કાર્યવાહી વ્યક્તિગત પરિસ્થિતિ અનુસાર બદલાઈ શકે છે. ચોક્કસ માર્ગદર્શન માટે હંમેશા ટેક્સ નિષ્ણાત અથવા અધિકૃત આવકવેરા સૂચનાઓનો સંદર્ભ લો.
