Birth Registration Process: જન્મ નોંધણી હવે વધુ સરળ અને ડિજિટલ બની રહી છે. બાળકનો જન્મ થયા બાદ સમયસર નોંધણી કરાવવાથી ભવિષ્યમાં શાળા પ્રવેશ, આધાર કાર્ડ, પાસપોર્ટ અને અન્ય સરકારી દસ્તાવેજ મેળવવામાં સરળતા રહે છે. નવા નિયમો હેઠળ ઘણા રાજ્યોમાં ઓનલાઈન અરજી, ઝડપી ચકાસણી અને ડિજિટલ સર્ટિફિકેટ સુવિધા ઉપલબ્ધ કરાઈ છે, જેથી માતા-પિતાને કચેરીઓના ચક્કર ન લગાવવા પડે.
ભારતમાં જન્મ નોંધણી વ્યવસ્થા Office of the Registrar General of India ની માર્ગદર્શિકા મુજબ ચાલે છે અને સ્થાનિક નગરપાલિકા, મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન અથવા ગ્રામ પંચાયત દ્વારા અમલમાં મુકાય છે.
સમયમર્યાદા અને સરળ બનેલી પ્રક્રિયા અંગે વિસ્તૃત સમજ
બાળકના જન્મ પછી સામાન્ય રીતે 21 દિવસની અંદર નોંધણી કરાવવી જરૂરી છે. નવા નિયમો હેઠળ હોસ્પિટલમાં થયેલા જન્મ માટે ઘણી જગ્યાએ સીધી ડિજિટલ એન્ટ્રી કરવામાં આવે છે, જેથી માતા-પિતાને માત્ર વિગતો ચકાસીને સર્ટિફિકેટ મેળવવું પડે છે. જો સમયમર્યાદા અંદર નોંધણી થાય તો પ્રક્રિયા સરળ અને ઝડપી રહે છે. 21 દિવસથી વધુ મોડું થાય તો વધારાના દસ્તાવેજ અને અધિકૃત મંજૂરી જરૂરી થઈ શકે છે, પરંતુ હવે ઘણા રાજ્યોમાં આ પ્રક્રિયા પણ ઓનલાઈન શરૂ કરવામાં આવી છે.
જન્મ નોંધણી માટે જરૂરી દસ્તાવેજોની સંપૂર્ણ માહિતી
હોસ્પિટલમાં જન્મ થયો હોય તો હોસ્પિટલ દ્વારા આપેલું જન્મ રિપોર્ટ અથવા ડિસ્ચાર્જ સમરી જરૂરી હોય છે. માતા-પિતાનો ઓળખ પુરાવો જેમ કે આધાર કાર્ડ અથવા મતદાર કાર્ડ, સરનામું પુરાવો અને મોબાઇલ નંબર જરૂરી બને છે. ઘરેલુ જન્મના કિસ્સામાં દાઇ અથવા સત્તાવાર સાક્ષીનું પ્રમાણપત્ર માંગવામાં આવી શકે છે. તમામ દસ્તાવેજ સ્પષ્ટ અને સાચી માહિતી સાથે હોવા જરૂરી છે.
ઓનલાઈન અરજી કરવાની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ પ્રક્રિયા
સૌપ્રથમ પોતાના રાજ્યના જન્મ-મૃત્યુ નોંધણી પોર્ટલ પર જવું. નવું રજીસ્ટ્રેશન કરીને અરજી ફોર્મ ભરવું. બાળકનું નામ, જન્મ તારીખ, જન્મ સ્થાન અને માતા-પિતાની વિગતો દાખલ કરવી. જરૂરી દસ્તાવેજ અપલોડ કરીને અરજી સબમિટ કરવી. ચકાસણી પૂર્ણ થયા બાદ ડિજિટલ સર્ટિફિકેટ ડાઉનલોડ કરી શકાય છે. કેટલીક જગ્યાએ ફિઝિકલ કૉપી પોસ્ટ દ્વારા પણ મોકલવામાં આવે છે.
ડિજિટલ સર્ટિફિકેટ અને ચકાસણી સુવિધા
નવા નિયમો હેઠળ ડિજિટલ સહીવાળું જન્મ પ્રમાણપત્ર માન્ય ગણાય છે. QR કોડ અથવા રજિસ્ટ્રેશન નંબર દ્વારા સર્ટિફિકેટની સત્તાવાર ચકાસણી કરી શકાય છે. આથી નકલી દસ્તાવેજની શક્યતા ઘટે છે અને પ્રક્રિયા વધુ પારદર્શક બને છે.
Conclusion: નવા નિયમો હેઠળ જન્મ નોંધણી પ્રક્રિયા વધુ સરળ, ઝડપી અને ડિજિટલ બની છે. સમયસર નોંધણી કરાવવાથી ભવિષ્યના તમામ શૈક્ષણિક અને સરકારી કામોમાં સરળતા રહે છે. જરૂરી દસ્તાવેજો તૈયાર રાખીને સત્તાવાર પોર્ટલ મારફતે અરજી કરવી સૌથી સરળ અને સુરક્ષિત રીત છે.
Disclaimer: આ લેખ સામાન્ય માહિતી માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. જન્મ નોંધણી સંબંધિત નિયમો અને પોર્ટલ પ્રક્રિયા રાજ્ય મુજબ બદલાઈ શકે છે. સચોટ માહિતી માટે સ્થાનિક નગરપાલિકા અથવા સત્તાવાર જન્મ-મૃત્યુ નોંધણી પોર્ટલ તપાસવો જરૂરી છે. લેખક કોઈપણ પ્રકારની ગેરસમજ અથવા કાનૂની મુશ્કેલી માટે જવાબદાર રહેશે નહીં.
