Income Tax Cash Rule: ભારતમાં રોકડ વ્યવહારોને લઈને સરકાર અને આવકવેરા વિભાગ દ્વારા સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા બનાવવામાં આવી છે. જો કોઈ વ્યક્તિ પાસે અસંગત રીતે વધુ રોકડ મળી આવે અને તેની યોગ્ય માહિતી કે પુરાવા ન હોય, તો તપાસ અથવા કાર્યવાહી થઈ શકે છે. ખાસ કરીને મોટા નાણાકીય વ્યવહારો, અચાનક રોકડ જમા અને વ્યવસાયિક લેવડદેવડમાં રોકડ મર્યાદા અંગે નિયમો લાગુ પડે છે. તેથી દરેક નાગરિકે રોકડ સંબંધિત નિયમોની જાણ રાખવી જરૂરી છે.
કેટલું રોકડ રાખવું કાયદેસર છે?
કાયદા મુજબ વ્યક્તિ પોતાના ઘરમાં રોકડ રાખી શકે છે, પરંતુ તેની આવકનો સ્ત્રોત સ્પષ્ટ હોવો જોઈએ. જો આવકવેરા વિભાગને શંકાસ્પદ પરિસ્થિતિ લાગે તો તેઓ પૂછપરછ કરી શકે છે. નોંધનીય છે કે મોટી રકમના રોકડ વ્યવહારો, જેમ કે ₹2 લાખથી વધુના કેશ ટ્રાન્ઝેક્શન, પર ખાસ મર્યાદા અને નિયમો લાગુ પડે છે.
કેશ ટ્રાન્ઝેક્શન પર લાગુ પડતા નિયમો
આવકવેરા કાયદા હેઠળ એક જ દિવસે એક જ વ્યક્તિ પાસેથી ₹2 લાખથી વધુ રોકડ સ્વીકારવા પર પ્રતિબંધ છે. સંપત્તિ ખરીદી, બિઝનેસ ટ્રાન્ઝેક્શન અથવા લોન ચુકવણીમાં પણ રોકડ મર્યાદા છે. જો નિયમોનો ભંગ થાય તો દંડ અથવા પેનલ્ટી લાગુ પડી શકે છે.
બેંક જમા અને PAN સંબંધિત નિયમો
બેંકમાં મોટી રકમ જમા કરાવતા સમયે PAN વિગતો જરૂરી બની શકે છે. જો કોઈ વ્યક્તિ વારંવાર મોટી રોકડ જમા કરે તો બેંક દ્વારા રિપોર્ટિંગ થાય છે, જેના આધારે આવકવેરા વિભાગ તપાસ કરી શકે છે. તેથી દરેક વ્યવહાર માટે યોગ્ય દસ્તાવેજ અને પુરાવા રાખવા જરૂરી છે.
શું સાવચેતી રાખવી
રોકડ વ્યવહારો કરતાં વધુ ડિજિટલ પેમેન્ટનો ઉપયોગ કરવો સુરક્ષિત છે. મોટા વ્યવહારો માટે બેંક ટ્રાન્સફર, ચેક અથવા અન્ય પારદર્શક માધ્યમ અપનાવવું જોઈએ. સાથે સાથે તમામ આવક અને ખર્ચનો યોગ્ય રેકોર્ડ રાખવો જોઈએ.
Conclusion: વધારે રોકડ રાખવું ગેરકાયદેસર નથી, પરંતુ તેનો સ્ત્રોત સ્પષ્ટ અને કાયદેસર હોવો આવશ્યક છે. રોકડ મર્યાદા અને આવકવેરા નિયમોનું પાલન કરવાથી અનાવશ્યક કાર્યવાહીથી બચી શકાય છે. યોગ્ય દસ્તાવેજ અને પારદર્શક વ્યવહાર હંમેશા સુરક્ષિત વિકલ્પ છે.
Disclaimer: આ લેખ સામાન્ય માહિતી માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. આવકવેરા અને રોકડ વ્યવહાર સંબંધિત નિયમો સમયાંતરે બદલાઈ શકે છે. ચોક્કસ માર્ગદર્શન માટે સત્તાવાર આવકવેરા વિભાગની સૂચનાઓ અથવા નાણાકીય સલાહકારની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
